Docker for Dummies

Wat is Docker eigenlijk?

Voordat je iets beheert, is het handig om te begrijpen waarom Docker bestaat en wat het oplost.

Het klassieke probleem

Je hebt vast wel eens gehoord: "Bij mij werkt het wel!". Dat is precies het probleem dat Docker oplost. Software heeft afhankelijkheden: de juiste versie van Node.js, de juiste database-driver, de juiste configuratiewaarden. Als die versies net iets anders zijn op jouw laptop versus op de server, crasht de applicatie.

Wat is het verschil met een virtuele machine (VM)?

De kernconcepten

Docker werkt met een paar bouwblokken die je moet kennen. Eenmaal begrepen, snap je de rest vanzelf.

Hoe werkt het samen?

Zo ziet de architectuur eruit van de coin-trader op deze server — van buitenaf tot diep in de container.

De levenscyclus van een container

Elke container doorloopt een eenvoudige levenscyclus:

  # 1. Image bouwen (eenmalig of na codewijziging)
  docker build -t mijn-app .

  # 2. Container starten (image → draaiende container)
  docker run -d --name mijn-container mijn-app

  # 3. Container is actief → verwerkt verzoeken
  docker ps               # status bekijken
  docker logs mijn-container

  # 4. Container stoppen (maar niet verwijderen)
  docker stop mijn-container

  # 5. Container verwijderen
  docker rm mijn-container

  # 6. Image verwijderen (ruimt schijfruimte op)
  docker rmi mijn-app

Essentiële commando's

Je hoeft niet alles te kennen, maar deze commando's gebruik je dagelijks.

Containers beheren

# Alle draaiende containers zien
docker ps

# Alle containers zien (ook gestopte)
docker ps -a

# Container starten / stoppen / herstarten
docker start mijn-container
docker stop mijn-container
docker restart mijn-container

# Container verwijderen (moet eerst gestopt zijn)
docker rm mijn-container

# Container verwijderen, ook als hij draait
docker rm -f mijn-container

# Logs bekijken (laatste 50 regels, live volgen)
docker logs --tail=50 --follow mijn-container

# Shell openen IN een draaiende container
docker exec -it mijn-container sh

Images beheren

# Alle lokale images zien
docker images

# Image downloaden van Docker Hub
docker pull mariadb:10.11

# Image bouwen vanuit een Dockerfile
docker build -t mijn-app-naam .

# Image exporteren naar een bestand (voor migratie!)
docker save -o mijn-app.tar mijn-app-naam

# Image importeren op een andere server
docker load -i mijn-app.tar

# Ongebruikte images, containers en netwerken opruimen
docker system prune -f

Systeem informatie

# Overzicht van schijfgebruik
docker system df

# Gedetailleerde info over Docker installatie
docker info

# Live CPU/geheugen gebruik per container
docker stats

Netwerken begrijpen

Netwerken is vaak de bron van verwarring voor beginners. Eenmaal begrepen, is het eigenlijk simpel.

Twee werelden: intern en extern

Docker heeft twee "werelden" qua netwerk:

Poort-mapping uitgelegd

Als je in docker-compose.yml schrijft "8080:80", dan zeg je: "Verzoeken die binnenkomen op de host via poort 8080 worden doorgestuurd naar poort 80 binnenin de container."

# Alle Docker netwerken
docker network ls

# Details van het coin-trader netwerk
docker network inspect coin-trader_coin-network

# IP-adressen van draaiende containers
docker inspect --format '{{.Name}} -> {{range .NetworkSettings.Networks}}{{.IPAddress}}{{end}}' \
  coin-trader-db-1 coin-trader-server-1 coin-trader-client-1

Data opslaan met Volumes

Dit is een van de meest onderschatte concepten — en de bron van kostbare dataloss als je het verkeerd doet.

Waarom volumes zo belangrijk zijn

Een container is van nature vluchtig. Alles wat erin wordt opgeslagen verdwijnt zodra de container wordt verwijderd of opnieuw gebouwd. Dat is soms handig (reproduceerbaar), maar voor een database is dat rampzalig.

In onze docker-compose.yml staat dit geregeld:

  db:
    image: mariadb:10.11
    volumes:
      - db_data:/var/lib/mysql   # ← data gaat naar het volume 'db_data'

volumes:
  db_data:                              # ← Docker beheert dit volume

Soorten volumes

# Alle volumes tonen
docker volume ls

# Volume backuppen naar een tar-bestand
docker run --rm \
  -v coin-trader_db_data:/data \
  -v /tmp:/backup \
  alpine tar czf /backup/db_backup.tar.gz /data

# Volume herstellen vanuit backup
docker run --rm \
  -v coin-trader_db_data:/data \
  -v /tmp:/backup \
  alpine tar xzf /backup/db_backup.tar.gz -C /

Docker Compose begrijpen

Met Docker Compose beheer je meerdere containers als één project — het hart van onze coin-trader setup.

Anatomie van een docker-compose.yml

services:              # ← Hier definieer je elke container

  db:                  # ← Servicenaam (ook hostnaam op intern netwerk)
    image: mariadb:10.11  # ← Welke image te gebruiken
    restart: always    # ← Automatisch herstarten bij crash
    env_file:          # ← Laad omgevingsvariabelen uit bestand
      - ./server/.env
    volumes:
      - db_data:/var/lib/mysql  # ← Data opslaan buiten de container
    ports:
      - "3307:3306"     # ← host_poort:container_poort
    networks:
      - coin-network   # ← Intern netwerk

  server:
    build:             # ← Bouw image via Dockerfile (in plaats van pull)
      context: ./server
      dockerfile: Dockerfile
    depends_on:        # ← Start pas NA de db container
      - db
    # ... (overige velden)

networks:
  coin-network:        # ← Definieer het interne netwerk
    driver: bridge

volumes:
  db_data:             # ← Definieer het named volume

Meerdere omgevingen (test vs. productie)

Met Docker Compose kun je eenvoudig meerdere omgevingen naast elkaar draaien met override-bestanden:

# Testomgeving (ander project-label, andere poorten)
sudo docker compose -p coin-test -f docker-compose.yml -f docker-compose.test.yml up -d

# Productieomgeving
sudo docker compose -p coin-prod -f docker-compose.yml -f docker-compose.prod.yml up -d

# Status per project
sudo docker compose -p coin-test ps
sudo docker compose -p coin-prod ps

Migreren naar een andere server

Dit is waar veel mensen de mist ingaan. Hier is het complete, veilige stappenplan.

Stap-voor-stap migratieplan

• 1

  Maak een volledige backup van de database

  Dit is de meest kritieke stap. Dump de database vanuit de draaiende container:

  bash – Database dump

  sudo docker exec coin-trader-db-1 \
    mysqldump -u cointrader_user -p'Jouw-wachtwoord' cointrader_live \
    > /tmp/backup_cointrader_live.sql
  
  # Controleer of het bestand gevuld is
  ls -lh /tmp/backup_cointrader_live.sql

• 2

  Exporteer de Docker images (optioneel)

  Als de nieuwe server geen internettoegang heeft, kun je de images exporteren. Anders bouw je ze gewoon opnieuw (zie stap 5).

  bash – Image export

  # Exporteer de gebouwde images
  sudo docker save -o /tmp/coin-server.tar coin-trader-server
  sudo docker save -o /tmp/coin-client.tar coin-trader-client

• 3

  Kopieer alle bestanden naar de nieuwe server

  Je hebt nodig: de broncode (of Git repo), .env bestanden, de database dump, en als je images exporteerde ook die tar-bestanden.

  bash – Bestanden kopiëren via SCP

  # Kopieer broncode (of gebruik git clone op de nieuwe server)
  scp -r /var/www/html/coin-trader gebruiker@nieuwe-server:/var/www/html/
  
  # Kopieer database backup
  scp /tmp/backup_cointrader_live.sql gebruiker@nieuwe-server:/tmp/
  
  # Kopieer images (als je ze geëxporteerd hebt)
  scp /tmp/coin-server.tar /tmp/coin-client.tar gebruiker@nieuwe-server:/tmp/

• 4

  Installeer Docker op de nieuwe server

  bash – Docker installatie (nieuwe server)

  sudo apt-get update
  sudo apt-get install -y docker.io docker-compose-v2
  sudo usermod -aG docker $USER

• 5

  Start de containers op (zonder database data)

  bash – Containers starten

  cd /var/www/html/coin-trader
  
  # Als je images geëxporteerd hebt:
  sudo docker load -i /tmp/coin-server.tar
  sudo docker load -i /tmp/coin-client.tar
  
  # Alles bouwen en starten
  sudo docker compose up -d --build
  
  # Wacht tot MariaDB is opgestart (±15 seconden)
  sudo docker logs coin-trader-db-1

• 6

  Importeer de database in de nieuwe container

  bash – Database importeren

  # Importeer de dump in de nieuwe MariaDB container
  sudo docker exec -i coin-trader-db-1 \
    mysql -u cointrader_user -p'Jouw-wachtwoord' cointrader_live \
    < /tmp/backup_cointrader_live.sql
  
  # Controleer of de data er in staat
  sudo docker exec coin-trader-db-1 \
    mysql -u cointrader_user -p'Jouw-wachtwoord' cointrader_live \
    -e "SHOW TABLES;"

• 7

  Test alles grondig

  Controleer de logs: sudo docker compose logs server --tail=50. Test de API: curl http://localhost:3015/api/status. Controleer de frontend in de browser.

Wat je NOOIT mag vergeten bij migratie

Veelgemaakte fouten & valkuilen

Leer van de fouten die iedereen maakt — inclusief wat we zelf zijn tegengekomen tijdens de installatie op deze server.

Docker Cheatsheet

De meest gebruikte commando's op één plek.

──── CONTAINERS ────────────────────────────────────────────
docker ps                            # Draaiende containers
docker ps -a                         # Alle containers
docker start|stop|restart <naam>    # Starten/stoppen/herstarten
docker rm -f <naam>                 # Forceer verwijderen
docker logs --tail=100 <naam>       # Logs bekijken
docker exec -it <naam> sh           # Shell in container
docker stats                         # CPU/geheugen live

──── IMAGES ────────────────────────────────────────────────
docker images                        # Alle images
docker build -t naam .               # Bouwen vanuit Dockerfile
docker pull naam:tag                 # Downloaden van Docker Hub
docker rmi naam                      # Image verwijderen
docker save -o bestand.tar naam      # Exporteren
docker load -i bestand.tar           # Importeren

──── VOLUMES ───────────────────────────────────────────────
docker volume ls                     # Alle volumes
docker volume inspect <naam>        # Details
docker volume rm <naam>             # Verwijderen (pas op!)

──── COMPOSE (gebruik ALTIJD zonder koppelteken) ───────────
docker compose up -d                 # Alles starten in achtergrond
docker compose up -d --build         # Starten + images herbouwen
docker compose down                  # Alles stoppen + verwijderen
docker compose ps                    # Status
docker compose logs <service>       # Logs van een service
docker compose restart <service>    # Herstarten

──── SYSTEEM ───────────────────────────────────────────────
docker system df                     # Schijfgebruik overview
docker system prune -f               # Ruim ongebruikte zaken op
docker info                          # Systeem info

──── MIGRATIE VOLGORDE ─────────────────────────────────────
# 1. Database dumpen
docker exec -i db mysqldump -u user -p'pass' dbname > backup.sql
# 2. Bestanden kopiëren (scp of git)
# 3. .env bestanden kopiëren (!)
# 4. Docker installeren op nieuwe server
# 5. docker compose up -d --build
# 6. Database importeren
docker exec -i db mysql -u user -p'pass' dbname < backup.sql